I. Cierpienie i jego przyczyna
Cztery Szlachetne Prawdy
Religia jest metodą pozbycia się cierpienia i osiągnięcia szczęścia.
Istnieją cztery szlachetne prawdy. Dwie pierwsze dotyczą tego co musimy rozpoznać i odsunąć, są to: Prawda o cierpieniu i Prawda o przyczynie cierpienia. Następne dwie, mówią o tym, co musimy osiągnąć i praktykować, są to: Prawda o wstrzymaniu cierpienia i Prawda o ścieżce zniweczenia cierpienia.
Gdy ktoś choruje, to cierpi. Powodem jego choroby mogą być zranienia, infekcje itp. - są to przyczyny cierpienia. Gdy ktoś wyzdrowieje, jest szczęśliwy z powodu powstrzymania cierpienia.
Cierpienie
Istnieją trzy rodzaje cierpienia:
1.
Cierpienie powodowane cierpieniem
Zalicza się tu ból, smutek i powszechnie cierpienie rozpoznawane przez wszystkie istoty. Rozpoznają to nawet najmniejsze robaki. Żadna z istot nie pragnie tego rodzaju cierpienia. Powodem, dla którego wszystkie istoty są tak zajęte i aktywne, jest unikanie tego typu cierpienia; na przykład, mrówki są zajęte przez cały dzień i noc aby uniknąć cierpienia głodu. Państwa walczą ze sobą z obawy przed dominacją jednego nad drugim (chociaż ta metoda unikania cierpienia stwarza jeszcze większe cierpienie).
2.
Cierpienie powodowane zmianą
Zalicza się tu proces przechodzenia szczęścia w cierpienie. Większość istot nie rozpoznaje tego jako cierpienia. Światowe "szczęście" wygląda jak szczęście, ale z czasem zmienia się ono w cierpienie. Jeśli jesteśmy zgrzani i zanurzymy się do zimnej wody, z początku jest to bardzo przyjemne, ale po chwili poczujemy bolesny chłód. Jeśli jesteśmy zziębnięci i stajemy w słońcu, aby się ogrzać, będziemy po pewnym czasie cierpieć z powodu oparzenia. Kiedy przyjaciele spotykają się, są bardzo rozradowani, ale gdy przebywają ze sobą przez długi czas, kłócą się i męczą sobą.
Ten rodzaj cierpienia zawiera wszystko, co pojawia się jako szczęście i zmienia się w cierpienie. Jeśli człowiek chce mieć dużo pieniędzy, pracuje bardzo ciężko i staje się bogaty, powstaje cierpienie - utrzymując bogactwo, obawia się utraty i pragnie więcej. Jeśli jedno państwo chce zagarnąć drugie, uciskane państwo broni się co powoduje wzajemne cierpienie.
Pierwszy rodzaj cierpienia jest łatwy do usunięcia. Drugi nie, ponieważ nie łatwo go rozpoznać, dlatego szkodzi on na głębszym poziomie. Nawet małe owady mogą zatrzymać cierpienie powodowane przez cierpienie, podobnie człowiek: gdy jest chory leczy się. Ale większość istot myśli, że cierpienie powodowane zmianą, jest w rzeczywistości szczęściem i spędza całe swoje życie próbując je osiągnąć, podobnie jak biznesmeni poświęcają swoje życie robieniu pieniędzy, czy ludzie walczący ze sobą podczas wojny o "szczęście".
3.Wszechobejmujące cierpienie powodowane przez mentalne wytwory
Jest jeszcze bardziej trudne do rozpoznania niż cierpienie zmiany. Jest to cierpienie nieodłączne od SAMSARY (kręgu egzystencji) i jest przyczyną obu poprzednich rodzajów cierpienia. Dotyczy ono wszystkich istot w SAMSARZE. Podobnie jak ziemia jest podstawą naszego życia, tak i ten rodzaj cierpienia jest podstawą pozostałych. Mamy ciała i jeśli ktoś nas zrani, natychmiast odczuwamy ból. Właśnie nasze istnienie jest podstawową przyczyną tego cierpienia.
Wszystkie istoty podlegają cierpieniu, ponieważ istnieją w stanie uwarunkowania. Ten rodzaj cierpienia (DUHKHA) jest stwarzany poprzez szkodliwe przyczyny, a wszystkie pozostałe rodzaje cierpienia pochodzą od niego. Wszystkie istoty rozpoznają pierwszy rodzaj cierpienia, wiele spośród nich rozpoznaje drugi, ale ten trzeci rodzaj cierpienia jest bardzo trudno rozpoznać. Bez rozpoznania go, niemożliwe jest wyjście poza SAMSARĘ. Jest to jak rana, która nas nie boli, dopóki jej nie dotkniemy. Jest to grunt, na którym wyrastają wszystkie cierpienia. Gdy ktoś odsunie to cierpienie, to osiąga NIRWANĘ.
Podstawą praktyki DHARMY jest zrozumienie cierpienia. Bez tego zrozumienia, nie pojawi się wola wyjścia poza nie. Jest to podobne do sytuacji kogoś, kto jest trzymany w niewoli i nie wiedząc w jak złej jest sytuacji, nie chce uciekać. Jeśli chory człowiek nie spostrzeże swojej choroby, nie będzie miał powodu aby się leczyć.
Jeśli nie rozpozna się pierwszego rodzaju cierpienia, nie ma się woli wyjść poza cierpienie. Jeśli nie rozpozna się drugiego rodzaju cierpienia, próbuje się wyjść z niego w niewłaściwy sposób i na powrót powraca się do cierpienia. Jeśli nie rozpozna się trzeciego rodzaju cierpienia, nawet jeśli postępuje się według właściwej drogi, nie dojdzie się do podstawy całego cierpienia. Bardzo ważne jest rozpoznanie wszystkich trzech rodzajów cierpienia. Jest to pierwszy stopień praktyki DHARMY i jest to też powód do praktykowania. Miało swoje uzasadnienie to, że jako pierwszą BUDDHA wyjawił Szlachetną Prawdę o cierpieniu. Można je bezpośrednio zaobserwować rozglądając się wokół siebie. Cierpienie powodowane cierpieniem jest oczywiste dla każdego. Cierpienie powodowane zmianą, nieprawdziwe szczęście, jest także stosunkowo łatwe do zauważenia. Możemy także dostrzec, że pozostałe cierpienia wyrastają z wszechobejmującego cierpienia spowodowanego przez wytwory mentalne. Bardzo trudno ujrzeć powód tego cierpienia. Istotne jest, aby doświadczyć i zobaczyć czym ono jest; wtedy nasze zaufanie będzie silniejsze i bardziej pożyteczne. Dlatego BUDDA powiedział, że ważne jest aby samemu sprawdzić i osądzić jego nauki dając przykład z robieniem próby złota. Gdy możemy zobaczyć, że rzeczywiście jest tak jak BUDDA nauczał, wtedy silniejsze będzie nasze zaufanie do BUDDY i nie zostanie zniszczone przez to co mówią nam inni ludzie.
Całe cierpienia ma swój początek i koniec. Przez cały czas rzeczy podlegają procesowi przemian. Są dwa rodzaje przemian: "grube", oczywiste przemiany - np. wytwarzanie stołu, zmiana jest oczywista; oraz "subtelne" przemiany, jak np. przemiany molekularne zachodzące przez cały czas wewnątrz stołu.
Oczywiste są przemiany w życiu człowieka - ludzie rodzą się bardzo mali, rosną i osiągają pełnoletniość. Ale nie jest tak oczywiste, że wszystko się zmienia w czasie tak krótkim jak pstryknięcie palcami. Jeśli wylewasz wodę z naczynia to strumień wygląda jednolicie, ale w każdej chwili strumień porusza się i staje się czymś innym.
Nie tylko czujące istoty, ale całe otoczenie - drzewa itp. - podlega zmianie. Wszystkie istoty w SAMSARZE cierpią przez cały czas. Jeśli nie rozpoznamy w pełni cierpienia, nie będziemy praktykować tego, co jest konieczne aby wyjść poza nie.
Przyczyna cierpienia
Każde cierpienie ma przyczynę. Jeśli nie usunie się przyczyny, nie jest możliwe wyjście poza cierpienie. Jeśli deszcz wpada przez dziurę w dachu, nie jest zbyt rozsądne wymiatanie wody z domu, zanim załata się dziurę. Jeśli jesteśmy chorzy i zażywamy lekarstwo, możemy odsunąć chorobę na jakiś czas, ale nie możemy być pewni, że ona nie powróci. Gdy zajmiemy się przyczyną cierpienia, możemy zapobiec mu na zawsze. Nie możemy zrobić nic z cierpieniem z przeszłości, ale musimy zamknąć drzwi przyszłemu cierpieniu. Jeśli cierniste drzewo przed domem kłuje nas za każdym razem kiedy przechodzimy, wycięcie jednej tylko gałęzi, nie jest rozwiązaniem; musimy wyrwać drzewo z korzeniami, istotne jest, nie to aby znaleźć iluzoryczną, ale rzeczywistą przyczynę. Jeśli pomylimy się co do przyczyny cierpienia, prawdziwy postęp jest niemożliwy. Tak więc musimy znać drugą Szlachetną Prawdę, przyczynę cierpienia.
Przyczynę cierpienia można podzielić na: KARMĘ (dosłownie: działanie) i KLEŚA (mentalne splamienia).
Teraz większość naszego cierpienia pochodzi z przeszłych egzystencji. My sami musimy wykonać pracę, aby wyjść z niego. Aż do tej chwili nie praktykowaliśmy ścieżki, dlatego jesteśmy jeszcze w SAMSARZE. To nie jest łatwe, pośladki MILAREPY były pokryte ranami od siedzenia w medytacji przez długi czas. Kiedy LOREPA (który nadszedł po MILAREPIE) medytował w górach, nikt nie przynosił mu jedzenia; tak że przeżył, zjadając stopniowo własne buty. TSONG KHAPA medytował w wysokich górach, zawsze ofiarowując mandalę na kamiennej płycie. Skóra na jego prawym przedramieniu została zdarta od czyszczenia kamienia. Jest to uzależnione wyłącznie od nas samych; gdyby to tylko zależało od BUDDY nie byłoby nikogo w SAMSARZE, ponieważ jest to jego wielkim życzeniem. BUDDA w równym stopniu kocha wszystkie czujące istoty, tak jak dobra matka kocha swoje dzieci.
BUDDA naucza w SUTRZE:
BUDDA nie może zmyć świętą wodą splamień istot;
Ani nie może odsunąć swoją ręką ich cierpienia.
BUDDA jest odpowiedzialny za ukazanie nam prawdziwej ścieżki. Nie może dać mądrości istotom, które nie praktykują. Inna SUTRA mówi:
Sam sobie jestem panem i sam sobie jestem wrogiem.
"Panem": dlatego że, jeśli istoty praktykują DHARMĘ, mogą spojrzeć na siebie i przynieść sobie więcej szczęścia. "Wrogiem": ponieważ, jeśli nie praktykują w odpowiedni sposób, istoty budują sobie coraz więcej cierpienia.
Ze swojej strony, BUDDA naucza drogi; my z naszej strony praktykujemy ją. To połączenie przynosi szczęście.
Karma
Jest wiele rodzajów KARMY. Krótko mówiąc, wszystkie są ujęte w: (i) KARMĘ Ciała, (ii) KARMĘ Mowy i (iii) KARMĘ Umysłu. Każda z nich oznacza szczególne działanie. Ogólnie KARMA dzieli się na pozytywną i negatywną, ale tutaj zwrócimy uwagę tylko na negatywną KARMĘ - jest to KARMA, która przynosi cierpienie. Ta, która czyni nas rzeczywiście szczęśliwymi i prowadzi nas na drogę do celu, jest zupełnie inna.
1. NEGATYWNA KARMA CIAŁA
Zabijanie, kradzież i nieprawidłowe życie seksualne.
a) Zabijanie
Działanie ciała, które niszczy życie innej istoty. Jest największą nieprawidłowością obecnego czasu. Nikt nie chce cierpienia, ale walcząc o uniknięcie go, ludzie znów wytwarzają cierpienie. To działanie daje przeciwny od pożądanego efekt. Działanie nie musi być wykonane przez fizyczny akt mieczem, pistoletem, itp.; człowiek, który wydaje rozkaz (prezydent, generał, itp.), również osiąga KARMICZNY owoc. Jeśli wydał rozkaz zrzucenia bomb i tysiąc ludzi zostało zabitych, chociaż ich śmierć mogła mieć podstawę w ich przeszłej KARMIE, on jest bezpośrednią przyczyną. On gromadzi gorszy KARMICZNY owoc, niż ci, którzy zrzucili bomby. Jeśli stu ludzi zostało zabitych przez stu żołnierzy, każdy żołnierz zbierze KARMICZNY owoc jednej śmierci, ale człowiek, który wydał rozkaz zbierze owoc stu śmierci. Tacy ludzie mogą mieć o sobie bardzo dobre mniemanie, ale nie uświadamiają sobie cierpienia, które sami sobie przynoszą.
Kiedy na świecie jest pokój, rezultat tego jest bardzo pożyteczny. Ale aby być rzeczywiście pełnym pokoju, człowiek musi uspokoić swój umysł poprzez praktykowanie DHARMY. Nawet nie zabijając nikogo i nie wydając rozkazu zabijania, jeśli uznaje się zabijanie lub myśli się, że dobrą rzeczą jest zabicie kogoś, to również wtedy gromadzi się KARMICZNY owoc.
b) Kradzież
Branie czegokolwiek co nie zostało nam dane. Może to być wykonane w tajemnicy, przemocą, podstępnymi słowami, oszustwem itp.. Zaliczają się tu także kłamliwe roszczenia do czegoś, co w rzeczywistości nie należy do nas oraz bezzasadne roszczenia jednego państwa w stosunku do drugiego. Jeśli kradzież jest wykonana za czyimś pośrednictwem, daje ten sam KARMICZNY owoc. Obiektem może być czyjaś własność, przywłaszczona dowolnymi środkami. Jeśli przez omyłkę zabierze się coś, co nie należy do nas, to nie jest to kradzież. Ważna jest intencja zabrania czegoś, co nie jest naszą własnością. Musi mieć się świadomość, że jest to kradzież.
c) Nieprawidłowe życie seksualne
Zdarza się to wtedy, gdy świecki mężczyzna, który ma żonę szuka sobie innych kobiet, lub ma stosunki ze swoją żoną podczas nowiu, albo pełni księżyca, w porze dziennej, w nieodpowiednim miejscu (np. w świętym miejscu), używając nieodpowiedniego organu; zalicza się tu też stosunki z mniszkami. Chociaż zabicie czy kradzież wykonane w pośredni sposób dają ten sam owoc KARMICZNY, inaczej jest w przypadku nieprawidłowego życia seksualnego. Zabijanie i kradzież jest czynieniem szkody komuś innemu; nieprawidłowe życie seksualne obejmuje tylko bezpośrednio czyniących to. Dla BHIKSZU (buddyjskich mnichów) niedozwolony jest żadny rodzaj seksualnej aktywności.
Również inne działania ciała, które są szkodliwe lub wyzwalają KLEŚA, jak np. bicie ludzi, próba kradzieży, więzienie innych bez powodu, niewłaściwe zachowanie w świętych dniach, są negatywną KARMĄ ciała.
2. NEGATYWNA KARMA MOWY
Kłamanie, obmawianie, szorstkie słowa i lekkomyślna mowa
a) Kłamanie
Każde słowa, które - dla własnej lub czyjejś korzyści - z jakiegokolwiek powodu zwodzą ludzi.
b) Obmawianie
Słowa, które czynią wrogość wśród przyjaciół, motywowane zazdrością. Słowa te mogą być prawdziwe lub fałszywe, a warunkiem zaistnienia obmowy, jest pragnienie wprowadzenia niezgody. Może to mieć miejsce zarówno pomiędzy różnymi państwami jak i pomiędzy jednostkami. Jeśli człowiek mówi coś fałszywego mając zamiar, wprowadzenia rozłamu w przyjaźni innych, jest to kłamstwo o obmowa jednocześnie.
c) Szorstkie słowa
Użycie gniewnych słów w stosunku do kogoś, lub opowiadać się za niektórymi świętymi ludźmi, itp. w złych celach (np. aby wzmocnić kłamstwo), lub używanie słów aby uczynić ludzi złymi lub smutnymi. Po tybetańsku jest to "ZIG TSUP" to znaczy "szorstkie słowo". Tak jak szorstki kamień ociera ciało czyniąc ból, podobnie słowa wytwarzają ból.
d) Lekkomyślna mowa
Każdy rodzaj mowy, który powoduje pomieszanie - gwałtowna, obsceniczna itp.
3. NEGATYWNA KARMA UMYSŁU
Chciwość, pragnienie szkodzenia innym i fałszywe poglądy
a) Chciwość
Nie odnosi się to do pragnienia pożytecznych rzeczy takich jak wiedza lub mądrość, ale do nienasyconej żądzy iluzorycznego posiadania. Przykładem tego jest biedak, który widzi wielkie, błyszczące samochody oraz drogie posiadłości i stale zabiega o nie; lub bogacz, który chce coraz więcej i więcej. Chciwość rodzi się z pragnienia. Powoduje inne negatywne działania, takie jak zabijanie, oszukiwanie itp. Obiektem jej może być cokolwiek co jest złe i neutralne.
b) Pragnienie szkodzenia innym
Zalicza się tu odnajdywanie przyjemności w nieszczęściu innych. Stosuje się to do każdego przejawu życia, od narodów aż do małych robaków. Bezpośrednio, może się ono okazywać bardziej szkodliwe niż chciwość, ale w rzeczywistości to chciwość jest bardziej szkodliwa, ponieważ nie odnosi się ona do pojedynczej sytuacji, ale jest uporczywa i nienasycona.
c) Fałszywe poglądy
Każdy rodzaj myślenia, w którym nie ma zaufania do BUDDY, DHARMY i SANGHI, odradzania się, prawa KARMY, NIRWANY itp. Nie stosuje się to do ludzi, którzy cierpią z powodu niewiedzy, ale do tych, którzy upierają się przy swoich twierdzeniach.
Negatywna KARMA umysłu jest najgorszym rodzajem KARMY, ponieważ działania ciała i mowy wyrastają z umysłu. Jeśli na przykład, ktoś zabije zwierzę, wcześniej musiała powstać w jego umyśle wola uczynienia tego. Potem dopiero sam wykonał to działanie (ciało), lub powiedział komuś innemu aby to zrobił (mowa). Wszystkie działania ciała i mowy poprzedza wola umysłu. Umysł zmusza ciało i mowę aby podążały za nim; jeśli potrafimy kontrolować umysł, inne rodzaje złego działania będą powstrzymywane. Bardzo trudno jest go kontrolować, ponieważ jego działania są bardzo szybkie - wiele negatywnych działań umysłu jest możliwych w jednej minucie. Jeśli na przykład, ktoś chce komuś zaszkodzić, powstaje w jego umyśle wiele sposobów dokonania tego, wszystko to pojawia się w jednej minucie. Negatywne działania umysłu wydarzają się tak szybko, że nie można ich nawet policzyć; negatywne działania mowy są wolniejsze, a negatywne działania są jeszcze bardziej wolne. Najistotniejsza jest praktyka kontroli umysłu. Jeśli człowiek nie kontroluje swego umysłu a tylko podąża za pragnieniami i odruchami, nie będzie prowadził właściwego życia.
Całe cierpienie istot w SAMSARZE jest wytworem umysłu. Istoty poza SAMSARĄ , w ciągłej szczęśliwości znalazły się w tym stanie, na skutek rozwoju umysłu. Ciało i mowa są tylko sługami umysłu.
KARMICZNY REZULTAT
Jeden uczynek może zaowocować na wiele różnych sposobów. Jeśli człowiek zabija innych, odradza się bezpośrednio w gorącym piekle. Czas życia w piekłach jest o wiele dłuższy niż na ziemi i jest tam ciągłe cierpienie z powodu chłodu lub gorąca. Piekielne i ludzkie istoty całkowicie różnią się od siebie. Warunki ich istnienia są ograniczone do tej egzystencji. Nawet w tym świecie istnieje wiele rodzajów duchów o szczególnych właściwościach, zwykle niewidzialnych dla człowieka, chociaż czasem oczuwamy ich istnienie. Pomiędzy jednym życiem a następnym doświadczamy BARDO. Jest wiele BARDO których nie potrafimy spostrzec, będąc na tym świecie, ale z pomocą specjalnych praktyk i medytacji na określonym wysokim stanie rozwoju, stają się one oczywiste. Z takimi technikami należy koniecznie połączyć praktykę DHARMY, aby wzmocnić właściwości całej istoty, a nie tylko wyizolowanych właściwości.
KARMA niektórych istot jest taka, że odradzają się one w stanie ciągłego cierpienia, które my nie moglibyśmy przeżyć. W niektórych piekłach nie ma różnicy pomiędzy ogniem i żyjącymi tam istotami. Ludzie którzy zabijają, nawet jeśli odradzają się jako ludzie, są w stanie ciągłego cierpienia np. chronicznej choroby. Nie pomaga im leczenie. Gdy cierpią od chorób, bólu i kłopotów, ma to zawsze jakąś bezpośrednią przyczynę, ale głębokim powodem jest ich KARMA. Dwoje ludzi może mieć tą samą chorobę i poddawać się temu samemu leczeniu, ale u jednego będzie ono postępowało lepiej niż u drugiego, z powodu różnej KARMY. Mówienie że ktoś nie ma szczęścia jest bardzo powierzchowne.
Niektórzy ludzie mogą mieć złe skłonności z dzieciństwa. I one też są KARMICZNYM owocem. Rodzice mogą wychowywać swoje dzieci w ten sam sposób, a jednak będą się one rozwijać różnie, z powodu swej KARMICZNIE wytworzonej natury. Przyszłe żywoty wytwarzają wrodzone skłonności. Również ludzie urodzeni w niebezpiecznych i targanych sporami miejscach, są tam z powodu ich karmy. Jeżeli jeden człowiek morduje drugiego, jego wróg zabije go w przyszłym życiu. Jest to łańcuch bez początku, dlatego że SAMSARA nie ma początku; może jednak mieć swój koniec.
Aby to zrozumieć konieczne staje się zrozumienie ciała i umysłu. Umysł jest jak rzeka, przepływająca przez różne kraje (ciała) i przyjmująca różne nazwy (formy). W ten sam sposób umysł przechodzi, utrzymując zgromadzoną w nim KARMĘ. Gdy istoty umierają, ciała gniją, a umysł przechodzi dalej; istnieje w innej formie. Przyjmuje inny kształt zgodnie z rodzajem ciała, w jakim się znajdzie.
Nie odróżniając ciała od umysłu, ludzie myślą, że powstaną one dzięki rodzicom i giną po śmierci. Po śmierci ciała pozostają w stanie rozkładu. Jeśli ciało i umysł są tym samym, wtedy i umysł powinien pozostać w tym stanie. Ciało i umysł żyjących istot mają bezpośredni związek. Gdy istoty umierają, ten związek staje się coraz bardziej luźny. Umysł staje się coraz bardziej oddzielony od ciała, odczucia i funkcje ciała zanikają i w końcu zatrzymują się. Niektórzy ludzie myślą, że funkcje umysłu zależą od oddychania, ale zaawansowani jogini są zdolni do życia i koncentracji przez lata, bez oddychania. Umysł i ciało są całkowicie różne. Tak więc ich przyczyny muszą być też całkiem różne. Dla ludzkich istot, przyczyną ciała jest połączenie nasienia i komórki jajowej rodziców. Dlatego dzieci są podobne do swoich rodziców. Ta przyczyna nie tworzy jednak umysłu dziecka. Tak mogło by być, gdyby nie było różnicy pomiędzy ciałem i umysłem.
Szaleństwo może być powodowane przez zaburzenia równowagi elementów ciała, mogące przejść dalej drogą genetyczną. Umysł zwykle podąża za wchodzeniem i wychodzeniem powietrza; dlatego nierównowaga oddechu, może wytworzyć niezrównoważenie umysłowe.
Lekarze, operując mózg mogą zmieniać temperament ludzi, ponieważ mózg jest centrum nerwów utrzymujących wiatry, które wpływają na mentalne procesy. Jeśli koncentrować się bardzo mocno, można dostać bólu głowy, wskutek zbyt dużego ciśnienia w mózgu, spowodowanego tym, że zgromadziły się tam wszystkie wiatry. Umysł jest pod wpływem tych nerwów skoncentrowanych w mózgu. Sam w sobie jest on abstraktem, nie-fizycznym, a jego przyczyny muszą być tej samej natury. Każdy umysł-bez-ciała jest przyczyną następnego. Ciała mają swój początek; umysł nie. KARMA pozostaje razem z umysłem.
Umysły istot w SAMSARZE są zawsze przesłonięte złudzeniami. Jeżeli, praktykując DHARMĘ, można odsunąć złudzenia i osiągnąć wysoki duchowy poziom, umysł może rozprzestrzenić się na wiele ciał (tak jak TULKU - inkarnowani lamowie - niekiedy odradzają się jednocześnie w kilku ciałach). Gdy ktoś stanie się ARHATEM, będzie całkowicie poza SAMSARĄ, ale niekoniecznie stanie się BODHISATTWĄ. Najwyższym ARHATEM jest BUDDA. Przed stanem BUDDY są różne poziomy umysłu, ale umysły wszystkich BUDDÓW są takie same.
Jeśli człowiek kradnie, bezpośrednim owocem tego jest odrodzenie w zimnym piekle. Takie istoty rodzą się w lodzie, a ich ciał nie można odróżnić od samego lodu. Łamanie lodu wytwarza wiele cierpienia. Nawet jeśli komuś uda się wydostać z takiego piekła i odradza się w ludzkiej formie, rodzi się w warunkach skrajnej biedy. Tacy ludzie mogą jako dzieci mieć wrodzone skłonności do kradzieży, lub mogą rodzić się w miejscach gdzie nigdy nie pada deszcz i gdzie jest głód. Mogą też odrodzić się jako zwierzęta w bardzo złych warunkach (np. bezpański pies w Indiach). Wytwarzany owoc jest zawsze uzależniony od uczynków. Wszystkie trudności związane z własnością, brakiem jedzenia, itp. są owocem kradzieży.
Najcięższym owocem wytworzonym wskutek nieprawidłowego życia seksualnego jest odrodzenie w piekle. Bardziej powszechnym jest odrodzenie jako zwierzę. Istoty nie mogą źle prowadzić się w piekle. Jeśli odrodzi się jako człowiek ma się małżeńskie kłopoty - żonę, która zdradza itp. Czasem nawet małe dzieci lubią perwersyjne działania seksualne. Może mieć miejsce także odrodzenie się w bardzo brudnym kraju, ponieważ działania istot wiążą się z takimi miejscami.
Jeśli ktoś używa szkodliwych kłamstw, jego odrodzenie nastąpi również w piekle. Jeśli odrodzi się jako człowiek, będzie miał bardzo fałszywych przyjaciół i nikt nie będzie wierzył w jego słowność i uczciwość. Otoczony będzie nieuczciwymi ludźmi. Od dzieciństwa, tacy ludzie mają tendencję do kłamstwa.
Człowiek który spotwarza z zamiarem zabójstwa może odrodzić się w piekle. Jeśli odrodzi się jako człowiek, straci przyjaciół z powodu plotek a od dzieciństwa będzie miał skłonność do obmawiania innych. Może odrodzić się w niebezpiecznych miejscach, z trzeńsieniami ziemi itp. KARMA wpływa na otoczenie tak samo, jak umysł wpływa na ciało.
Jeśli ktoś używa szorstkich słów, może to zaowocować odrodzeniem się w piekle. Jeśli odradza się jako człowiek będzie niewolnikiem, żebrakiem lub kimś, kto jest ciągle karcony, lub może się odrodzić jako pies nad który się znęcają, itp. Będzie się miało skłonność do obrażania innych. Ta KARMA wytwarza również złe otoczenie. Na przykład, niektórzy ludzie w Tybecie, zawsze żyją w miejscach, w których warunki są nieprzyjemne - ziemia jest pokryta cierniami, itd. Oczywiste jest dla nich, jak złe są tam warunki, ale z różnych powodów nie mogą się stamtąd ruszyć, mówiąc, np. "To jest mój kraj, nie mogę go opuścić."
Jeśli poprzez lekkomyślną namowę człowiek wytwarza bardzo dużo pomieszania, odradza się w piekle. Gdy odrodzi się jako człowiek, może mieć przyjaciół o bardzo rozproszonych umysłach, lubiących paplaninę. Również gdy chce się on uwolnić od tej powierzchowności i pomieszania, jego otoczenie będzie temu zapobiegać. Od dzieciństwa będzie miał zamiłowanie do bezwartościowej mowy. Może się odrodzić w miejscu gdzie rośnie wiele bezużytecznych chwastów, a nie ma plonów. Bezużyteczna mowa jest bardzo szkodliwa, ale może być najgorszym rodzajem negatywnego działania mowy, ponieważ jeśli ma się skłonność ku temu, pojawia się to ciągle marnotrawiąc życie.
Chciwość, jeśli ma skrajnie szkodliwy skutek, może być powodem odrodzenia się w piekle. Jeśli osoba rodzi się jako człowiek, KARMICZNY owoc jest w rezultacie podobny do owocu kradzieży - ciągły brak własności. Nawet gdy nie wykonuje się żadnej negatywnej aktywności, wytwarzany będzie zły owoc z powodu działania umysłu. Będzie się otrzymywało rzeczy wprost przeciwne do tych jakich sobie życzono. Chciwość powoduje inne negatywne działania, takie jak kradzież, kłamanie, potwarz, itp. Sama chciwość powstaje również w następnym życiu.
Jeśli życzenie zaszkodzi innym, prowadzi do zabójstwa, lub działanie umysłu jest silne i bardzo szkodliwe, odrodzenie nastąpi w piekle. Mentalna aktywność jest najsilniejszym i najbardziej uporczywym rodzajem działania. Jeśli ktoś zabije zwierzę, wyzwalana jest jedna negatywna aktywność ciała, ale również wiele negatywnej aktywności umysłu. Człowiek może siedzieć w pozycji medytacyjnej, wyglądając na bardzo czystego, ale wytwarza wiele negatywnej aktywności umysłu. Jeśli ktoś życzył innym wiele szkód, odrodzi się jako człowiek, wszyscy chcą mu zaszkodzić, a jego przyjaciele są zdradliwi. Ma się też te same skłonności od dzieciństwa. Owocem chciwości jest to, że nie można dostać tego czego się chce, natomiast owocem szkodzenia innym jest, że dostaje się to, czego się nie chce.
Fałszywe poglądy zapobiegają duchowemu rozwojowi. Jeśli człowiek wierzy że zabijanie, kradzież, itp., nie są złe i czyni je, może się odrodzić w piekle. Nawet jeśli ludzie wierzą, że to jest prawidłowe, wytwarza się złe rezultaty. Przykład: Na szczycie wysokiej góry rosną wspaniałe owoce. Człowiek, który szuka owoców, spotyka trzech ludzi, którzy wprowadzają go w błąd. Jeden wysyła go okrężną i bardzo długą drogą, drugi wskazuje bardzo niebezpieczną drogę a trzeci mówi mu że tam nie ma żadnych owoców. Podążając za wskazaniami dwu pierwszych, osiągnie cel po długim czasie, ale trzeci oszukał go w najgorszy sposób - bo jeśli mu uwierzy, nie będzie miał żadnych szans zebrania owoców. Utrzymując fałszywe poglądy zamyka się drzwi do szczęścia. Jeśli nie spowoduje to odrodzenia w piekle, to odradza się jako zwierzę (stan niewiedzy), lub jako człowiek, w miejscu gdzie DHARMA jest nieznana lub zakazana. Fałszywa wiara również otwiera drzwi do negatywnych uczynków.
Została tu krótko przedstawiona w ogólnych kategoriach, negatywna KARMA i jej owoce. Siejąc pszenicę otrzymujemy różne rezultaty - łodygi, liście, ziarno itd. Podobnie, jeden uczynek ma wiele rodzajów owoców - typu odrodzenia, otoczenie, skłonności. Dlatego buddyści mówią, że wszystko pochodzi z karmy. Wszystkie zjawiska mają dwa rodzaje przyczyn, bezpośrednią i głęboką, KARMICZNĄ. Tym sposobem całe cierpienie pochodzi z KARMY.
KLEŚA
KARMA jest rezultatem KLEŚA - splamień umysłu. KARMA i KLEŚA są to ÂWARANA. ÂWARANA, dosłownie oznacza "zakrywanie"; ÂWARANA pokrywają umysł, zaciemniając urzeczywistnienie NIRWANY. KARMA i KLEŚA razem tworzą KLEŚÂWARANA. Jest to również inny rodzaj ÂWARANA, który powstaje w stanie ARHATA, po tym jak KARMA i KLEŚA znikną. Jest to tzw. DŹŃEJA-ÂWARANA, "zaciemnienie tego co można wiedzieć".
KLEŚA są bezpośrednią przyczyną KARMY, która powoduje cierpienie. Jeżeli człowiek odsunie KLEŚA może zatrzymać strumień karmy, zapobiegając powstawaniu cierpienia i osiąga NIRWANĘ - chociaż nie ostateczną NIRWANĘ. DŹNIEJÂWARANA ciągle powstają w różnym stopniu u ARHATÓW i BODHISATTWÓW, zostają one ostatecznie odsunięte gdy osiąga się stan BUDDY.
W pismach mówi się o osiemdziesięciu czterech tysiącach formach KLEŚÂWARANA. Można to uprościć do trzech głównych kategorii, z których wywodzą się inne lub w których się zawierają: pragnienie, niechęć i niewiedza.
PRAGNIENIE
Pragnienie jest łatwiejsze do odróżnienia od niechęci. Pragnienie musi posiadać przedmiot; ubiega się o ten przedmiot i widzi go jako coś bardziej pięknego i pociągającego, niż w rzeczywistości. Pragnienie powoduje negatywną KARMĘ. Na przykład: ci którzy pragną jeść mięso zabijają zwierzęta; ludzie pragnący coś posiadać mogą to ukraść; nieprawidłowe życie seksualne pochodzi z pragnienia posiadania stosunku. Kłamstwo jest skutkiem pragnienia wywołania fałszywego wrażenia; człowiek może oczerniać ludzi w celu dostania czegoś co pragnie; szorstkie słowa są zwykle skutkiem niechęci, ale mogą powstać też wskutek pragnienia; ktoś kogo pociągają głupie rzeczy ma zamiłowanie do niepotrzebnej gadaniny. Chciwość jest bezpośrednio powodowana przez pragnienie; pragnienie czyjejś własności, może stwarzać myśli o szkodzeniu innym. Jeżeli jakakolwiek istota, człowiek, czy też najmniejszy owad, chce czegoś i to pragnie stwarza negatywne działanie, to działanie takie powstaje z KLEŚA pragnienia.
NIECHĘĆ
Niechęć daje przeciwny skutek od pragnienia - czyni przedmiot awersji gorszym niż jest. Może to łatwo prowadzić do zabójstwa. Może stać się powodem kradzieży, powodowanej gniewem lub chęcią pozbawienia czegoś. W ten sam sposób może powodować nieprawidłowe życie seksualne.
Niechęć jest głównym powodem kłamstwa i potwarzy, z którymi wiążą się zwykle szorstkie słowa. Rezultatem niechęci może być też nieodpowiedzialna mowa, wtedy gdy człowiek mający wroga, cały czas obmawia go. Chciwość nie jest skutkiem niechęci; natomiast jest nim zazwyczaj zamiar szkodzenia innym.
Duża ilość pragnień nie jest tak bolesna jak niechęć. Mogą one przynieść czasowe szczęście, człowiek, który ich doświadcza, chce się zbliżyć do pożądanego obiektu. Natomiast niechęć zawsze, natychmiast powoduje ból. Człowiek chce być jak najdalej od obiektu awersji. Według pism pragnienie jest porównywane do kwiatu, który na początku jest bardzo piękny, ale wkrótce więdnie i staje się brzydki. Niechęć jest przyrównana do osy, która potrafi tylko żądlić. Jeśli człowiek czegoś pragnie, to jego twarz jest bardzo jasna i promieniująca; jeśli ma do czegoś awersję jest ponura i ciemna.
NIEWIEDZA
Wszystkie rodzaje negatywnego działania, mogą być rezultatem pragnienia i niechęci, z wyjątkiem fałszywych poglądów, które zawsze wynikają z niewiedzy. Nawet gdy ktoś został wprowadzony w błąd przez niewiedzę swych nauczycieli; to fałszywy pogląd jest skutkiem jego własnej niewiedzy. Pragnienie i niechęć, powodują, że rzeczy są widziane jako lepsze lub gorsze niż są; niewiedza jest przeszkodą do urzeczywistnienia natury rzeczy. Jeśli ktoś zabija, nie z powodu pragnienia lub nienawiści, ale na skutek myślenia, że nie jest to złe, lub że jest to dobre, wtedy jest to bezpośrednim rezultatem niewiedzy. Na przykład, ludzie, którzy robią ofiary ze zwierząt, myślą, że czynią coś dobrego - nie mają ani złej woli lub pragnienia w stosunku do zwierząt; wierzą oni, że jest to wolą ich boga. Ale każdy bóg, który jest dobry, musi mieć równą miłość i współczucie dla wszystkich istot.
Strach może być dobry, zły lub obojętny. Jeśli człowiek uczynił wiele złego i żałuje tego z powodu obawy przed KARMICZNYM owocem, to strach jest rozsądny i zdrowy. Może doprowadzić go do praktyki DHARMY i dalej wprost do oświecenia. Jeśli ktoś obawia się praktykować DHARMĘ ponieważ wierzy, że to może mu w jakiś sposób zaszkodzić, jest to rezultatem niewiedzy. Gdy dzieci obawiają się ciemności, bojąc się duchów itp. to nie jest to ani dobre ani złe. Gdy człowiek obawia się, że ktoś chce go zabić, również i to nie jest ani dobre ani złe, chociaż powoduje je pragnienie (przywiązaniem do swojego życia).
Pragnienie i niechęć są wytworem niewiedzy. Ludzie doświadczają tego ponieważ nie znają prawdziwej natury rzeczy.
Powodem do praktyki medytacji jest opanowanie cierpienia;
aby opanować cierpienie musimy opanować KARMĘ;
aby opanować KARMĘ musimy opanować pragnienie i niechęć;
aby opanować pragnienie i niechęć musimy opanować niewiedzę;
medytacja opanowuje niewiedzę.
Żadna z istot nie chce cierpienia; wszystkie pragną je usunąć. Większość nie wie w jaki sposób to uczynić, a wytwarzają cierpienie, czyniąc wysiłki w celu usunięcia cierpienia. Ludzie biorą lekarstwa, które doraźnie leczą choroby, ale nie potrafią ich usunąć raz na zawsze. Aby na stałe zlikwidować cierpienie, musimy znaleźć jego przyczynę -KARMĘ- i przyczynę przyczyn - pragnienie i niechęć - oraz z kolei ich przyczynę: niewiedzę, która jest najgłębszą podstawą całego cierpienia. Jeżeli zlikwidowana jest niewiedza, automatycznie znika wszystko co z niej wynika. Wyjście z SAMSARY jest niemożliwe, dopóki nie usunie się niewiedzy. Jeżeli ktoś siedzi w medytacji, a rozumienie powodów, dla jakich to robi, będzie mógł osiągnąć tylko ograniczone rezultaty.
Na początku musimy poznać naturę niewiedzy. Jeśli chcemy ją usunąć, wcześniej musimy poznać niewiedzę i jej przeciwieństwo ŚUNJATĘ. Dopiero wtedy, z pomocą medytacji ŚUNJATY, możemy usunąć niewiedzę.
Są dwa rodzaje niewiedzy: niewiedza dotycząca ego, oraz niewiedza dotycząca zewnętrznych zjawisk.
NIEWIEDZA DOTYCZĄCA EGO
Poczynając od dewów aż do najmniejszych robaków, wszystkie istoty żyjące w samsarze, są podmiotem tego rodzaju niewiedzy. Z niej powstają dalsze splamienia umysłu. Ten rodzaj niewiedzy powoduje, ze w niewłaściwy sposób postrzegamy naturę ego.
To co nazywamy "ego" lub "jaźnią", może być podzielone na ciało (przyczyną są rodzice) i umysł (przyczyną są poprzednie istnienia), lub na pięć SKANDH czyli pięć elementów czuciowej (zmysłowej) egzystencji.
Są to:
1) RÚPASKANDHA
Fizyczna forma, na którą składają się: powietrze, krew, nasienie, kości, itd.; bardziej konkretna niż abstrakcyjna. Dźwięk głosu też należy do tej SKANDHY, ponieważ dźwięk jest formą. Należy tu wszystko co konkretne oraz wszystkie elementy.
2) WEDANÁSKANDHA
Odczucie powstaje zarówno z namacalnego kontaktu (poprzez wyobrażenie, koncepcje itp.). Kontakt może być przyjemny, nieprzyjemny lub obojętny.
3) SAMDŹŃÁSKANDHA
Poznanie, postrzeganie, rozróżnianie. Ta SKANDHA jest tym, co rozpoznaje obiekty, poprzez widzenie, wąchanie, smakowanie, dotykanie i myślenie.
4) SAMSKÁRASKANDHA
Elementy kształtujące. SAMSARY są właściwościami lub tendencjami umysłu, stwarzanymi przez KARMĘ, która kontroluje różne rodzaje CZAITTA. CZAITTA są to uwarunkowane czynniki mentalne, które są nierozdzielnie związane z istotą umysłu (CZITTA). Czynniki te mogą być pożyteczne, takie jak: uważność, koncentracja, mądrość, zaufanie, energia, spokój, życzliwość, cieszenie się powodzeniem innych; lub mogą być szkodliwe, takie jak: niewiedza, pragnienie, złość, chciwość i wszystko to, co nie jest w duchowym pojęciu pożyteczne. CZAITTA znaczy "mentalna KARMA". KARMA ciała i mowy powstaje z CZAITTY. większość CZAITTY należy do SAMSKÁRASKANDHY. Do tej SKANDHY należy również upływ czasu i zmienna natura rzeczy.
5) WIDŹŃÁNASKANDHA
Świadomość. Jej funkcją jest przytomność obiektu. Umożliwia działanie pozostałych SKANDH.
Pojęcie ego opiera się na zespole pięciu SKANDH. Pojęcie to nie może być wsparte przez żadną za SKANDH z osobna. Zależy ono od ich wszystkich, tak jak koła, okna, kierownica, silnik i inne części tworzą razem coś, co nazywamy "samochodem". Żadna z tych części z osobna nie jest samochodem. Jeżeli wszystkie te części bezładnie zgromadzimy razem, to nie będzie jeszcze "samochód". Te części zestawione w określony sposób tworzą to, co ludzie rozpoznają i o czym myślą jako o "samochodzie". Jeżeli ludzie nie nadają temu tej nazwy i nie rozpoznają tego jako "samochodu", nie będzie to "samochodem".
Dziecko gdy rodzi się, składa się z pięciu SKANDH i ma wszystkie zwykłe właściwości. Jego rodzice nazywają go "TASZI". Wtedy ten zbiór SKANDH i właściwości stanie się ogólnie znanym i rozpoznawanym jako "TASZI".
W SAMSARZE są trzy sfery egzystencji: KAMADHÁTU (sfera pragnienia), RUPADHÁTU (sfera foremna) i ARUPADHÁTU (sfera bezforemna). W pierwszych dwu sferach, wszystkie istoty składają się z wszystkich pięciu SKANDH. W sferze bezforemnej, istoty mogą istnieć bez RUPASKANDHY -fizycznej formy- ale nadal mają one pozostałe cztery SKANDHY. Nie istnieje ego bez tych SKANDH. Pojęcie ego nie może być oparte na pojedynczej SKANDZIE. Jaźń lub ego zależy od wszystkich razem i nie ma istnienia niezależnego i oddzielnego od nich. Wszystkie istoty są kombinacją tych SKANDH i nie mogą istnieć poza nimi. BUDDA jest również połączeniem tych SKANDH, ale oczyszczonych i przekształconych.
Z powodu naszej niewiedzy pojmujemy ego w niewłaściwy sposób, np. myślimy o "ja" jako o niezależnie istniejącej rzeczy. Gdy jesteśmy świadomi że ego nie istnieje niezależnie, możemy znaleźć właściwe zrozumienie; w przeciwnym wypadku trwamy w niewiedzy. Głównym punktem ŚUŃJATY -pustości- jest to, że ego nie istnieje niezależnie. Ego istnieje tylko jako połączenie SKANDH.
Niewiedza dotycząca zewnętrznych zjawisk.
Niewiedza dotycząca pięciu elementów, gór, mórz itp. Np. ciastko jest połączeniem różnych rzeczy - mąki, wody, oleju i pracy piekarza. Rozpoznajemy to jako "ciastko", ale w rzeczywistości jest ono kombinacją sił i właściwości. Stosuje się to do wszystkich zewnętrznych zjawisk (niema ostatecznie różnicy pomiędzy ego i zewnętrznymi zjawiskami). Ale, gdy patrzymy na nie, nie przemyślawszy dokładnie czym one są rzeczywiście, widzimy je jako niezależnie istniejące. Wszystki, w każdej chwili, w subtelny sposób zmienia się. Naukowcy mogą zobaczyć z pomocą mikroskopu, bardzo subtelne zmiany w rzeczach ( chociaż nie te najbardziej subtelne) - ale jeśli nie zagłębiamy się w te zmiany, widzimy rzeczy jako niezależnie istniejące.
Ta podwójna niewiedza, dotycząca ego i zewnętrznych zjawisk, jest źródłem wszystkich splamień, KARMY i cierpienia. Aby usunąć cierpienie musimy usunąć na zawsze tę niewiedzę. Jedyną drogą do tego jest medytacja ŚUŃJATY. Istnieje wiele innych przedmiotów medytacji, ale najważniejsze jest medytowanie ŚUŃJATY.
|
|
